İşçi Alacak ve Tazminat Türleri

İşçi alacakları tek bir kalem değildir. Ücret, fazla çalışma, yıllık izin, ihbar ve kıdem tazminatı gibi taleplerin her biri farklı doğum koşullarına, hesap unsurlarına ve ispat araçlarına sahiptir. Bu nedenle çalışma ve fesih kayıtları talep bazında ayrıştırılmalıdır.

Ücret ve çalışma karşılığı alacaklar

4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesi ücretin tanımını ve ödenmesini; 41. maddesi fazla çalışma esaslarını düzenler. Fazla çalışma değerlendirmesinde haftalık süre, denkleştirme, işçinin onayı, bordro ve fiilî çalışma kayıtları birlikte incelenir; her dosya için tek bir otomatik tutar yoktur.

Yıllık izin ücreti

Yıllık ücretli izin hakkı İş Kanunu m.53 ve devamında düzenlenir. Kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona ermesi hâlinde m.59 çerçevesinde gündeme gelir. İznin kullandırıldığını gösteren kayıtların ve izin defterinin dosyadaki durumu önemlidir.

İhbar ve kıdem tazminatı

İhbar tazminatı, belirsiz süreli sözleşmede İş Kanunu m.17’deki bildirim sürelerine uyulup uyulmadığıyla bağlantılıdır. Kıdem tazminatı ise yürürlükte kalan 1475 sayılı Kanun m.14’teki sona erme nedenleri ve hizmet süresi üzerinden ayrı değerlendirilir; her istifa veya fesih otomatik olarak kıdem tazminatı doğurmaz.

Dava öncesi arabuluculuk ve belge ayrımı

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca işçi veya işveren alacağı ve tazminatı için arabulucuya başvuru dava şartıdır. Ücret, çalışma süresi, fesih nedeni ve ödeme iddiaları farklı delillere dayandığından her talep arabuluculuk başvurusunda ve son tutanakta açıkça ayrıştırılmalıdır.

Hesap ve ispat için gerekenler

• İş sözleşmesi, bordro ve banka ödemeleri
• SGK hizmet dökümü ve işe giriş-çıkış kayıtları
• Puantaj, vardiya, yazışma ve izin kayıtları
• Fesih bildirimi, ihtar ve arabuluculuk belgeleri